Cel i zasady oraz harmonogram wprowadzenia programu strażnika rejonowego

W swoim wystąpieniu inauguracyjnym, mającym miejsce podczas przejmowania obowiązków komendanta Straży Miejskiej, Janusz Wiaterek przedstawił plan kierowania instytucją, pozwalający na efektywniejsze działanie w sferze ochrony porządku i bezpieczeństwa mieszkańców. Komplementarnie miały być rozwijany trzy podstawowe obszary działania instytucji:

* prewencyjne – rozpowszechnienie instytucji strażnika rejonowego, a co za tym idzie aktywna współpraca ze społecznością lokalną i wspólna praca na rzecz poprawy i bezpieczeństwa w poszczególnych rejonach miasta,

* represyjne – szybka reakcja strażników na zgłoszenia mieszkańców oraz stwierdzone podczas służby nieprawidłowości; wprowadzenia zasady „zero tolerancji” dla wybranych, najbardziej uciążliwych dla Krakowian wykroczeń ( m. in. spożywania alkoholu, grafitti, zakłócanie spokoju i porządku publicznego),

* profilaktyczne – szeroko rozumiana edukacja dzieci i młodzieży, osób starszych, kobiet, mieszkańców poszczególnych osiedli w zakresie unikania zagrożeń, kreowania pozytywnych wzorców zachowań, informowania o obowiązujących przepisach prawa.

W celu osiągnięcia przedstawionych wyżej celów, komendant zaproponował zmianę organizacji Straży Miejskiej Miasta Krakowa. Pierwszym etapem było przedstawienie Radzie Miasta Krakowa projektu Regulaminu organizacyjnego jednostki, wyodrębniającego nowe komórki specjalistyczne, mające za zadanie realizację trzech podstawowych kierunków wynikających z koncepcji pracy przedstawionej przez komendanta. W przekształconej strukturze znalazły się m. in. referaty strażników rejonowych, w skład których weszli funkcjonariusze skierowani do rejonów jednoosobowej odpowiedzialności, realizujący szeroko rozumiane działania prewencyjne.

Wprowadzenie modelu strażnika rejonowego umożliwia „przywiązanie” funkcjonariusza do danego terenu. Przebywając non stop w jednym miejscu siłą rzeczy poznaje on wszelkie uwarunkowania występujące na patrolowanym przez niego obszarze. Poznaje ludzi, istniejące instytucje, rozpoznaje zagrożenia. Łatwiej nawiązuje kontakty. Występuje w roli gospodarza. O ile łatwiej przełamać bariery kontaktu ze społeczeństwem osobie widywanej, znanej już, będącej praktycznie codziennie w tym samym miejscu. Powszechne zniechęcenie wśród mieszkańców budzi ustawiczne zgłaszanie tych samych problemów pojawiającym się coraz to innym strażnikom w trakcie doraźnych interwencji.

Oprócz umiejętności nawiązywania oraz podtrzymywania kontaktów przez strażnika rejonowego, na pewno zyska jego ocena poprzez skuteczne rozwiązywanie istniejących, szczególnie długotrwałych problemów danego osiedla. Tym bardziej, że wcale to nie musi być likwidacja największego zagrożenia dla tego rejonu. O wiele bardziej wypada tutaj zastosować skalę uciążliwości. Kilka tak właśnie załatwionych spraw, jak np. usunięcie wraka pojazdu szpecącego parking czy spowodowanie naprawienia oświetlenia, placu zabaw dla dzieci, pozwoli zadomowić się funkcjonariuszowi w jego rejonie działania.

Jakie powinny być działania podjęte przez strażnika rejonowego? Poniżej podstawowe przykłady działań ułożone wg chronologii postępowania:

-         regularna obecność w rejonie, za którego stan odpowiada on personalnie; zaangażowanie i umiejętność podjęcia odpowiednich działań; odbycie odpowiedniego szkolenia, następnie przyuczenie praktyczne polegające na wprowadzeniu do pracy przez doświadczonego funkcjonariusza,

-         nawiązanie kontaktu z przedstawicielami samorządu lokalnego, placówkami oświatowymi, spółdzielniami mieszkaniowymi i innymi instytucjami umiejscowionymi na terenie danego osiedla,

-         ciągły kontakt z mieszkańcami, umiejętność słuchania o nurtujących ich problemach, rozeznanie faktycznych zagrożeń i ułożenie ich wg gradacji uciążliwości dla społeczności lokalnej,

-         rozwiązanie kilku z powyższych spraw, przywrócenie porządku wg oczekiwań mieszkańców,

-         prowadzenie ciągłej edukacji profilaktycznej z wieloma grupami społecznymi np. właścicielami punktów handlowych nt. zapobiegania włamaniom; z kobietami i dziećmi w sferze unikania zagrożeń; wprowadzenie działań nie typowo charakterystycznych dla specyfiki służby, np. przygotowanie ulotek, które przy stwierdzeniu źle zabezpieczonego samochodu pozostawiona jest właścicielowi z informacją o zaistniałym fakcie, itp.

-         ciągłe informowanie o rodzajach zagrożeń, swojej obecności i personaliach, możliwości kontaktu w gazetkach osiedlowych czy dzielnicowych, zebrania z mieszkańcami, szczególnie w miejscach dla nich przyjaznych, np. na korytarzu klatki schodowej,

-         zaangażowanie w istniejące inicjatywy oraz wspieranie powstawania nowych, takich jak np. siłownie w piwnicy, świetlice osiedlowe, cykliczne uczestniczenie w programie ich funkcjonowania.

Wobec istnienia w Krakowie silnych i aktywnych Rad Dzielnic, strażnik rejonowy ma za zadnie ciągły kontakt i wymianę doświadczeń z przedstawicielami tych struktur. We wrześniu komendant Straży Miejskiej wystąpi z inicjatywą zawarcia porozumienia ze wszystkimi osiemnastoma dzielnicami Krakowa. W dokumencie zawarte będą uregulowania dotyczące przekazywania informacji pomiędzy dzielnicami i strażnikiem rejonowym, a także sposobów i terminów załatwiania zgłaszanej interwencji, opiniowania planu działań w danym rejonie oraz przedstawiania komendantowi Straży w cyklu kwartalnym oceny pracy poszczególnych strażników rejonowych.

Naturalnym sojusznikiem w pracy strażników rejonowych są dzielnicowi Policji. Na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Strażą Miejską Miasta Krakowa oraz Komendą Miejską Policji określone zostały zasady wspólnych działań jak i zakres podejmowanych inicjatyw.

W pierwszym etapie realizacji programu wytypowano doświadczonych strażników i przeszkolono ich w zakresie komunikacji interpersonalnej, autoprezentacji, umiejętności mediacji i negocjacji.

Kraków został podzielony na 184 rejony. Z dniem pierwszego sierpnia pracę w rejonach podejmie 91 strażników. W pierwszej kolejności zostały obsadzone te rejony, gdzie potrzeba objęcia terenu opieką strażnika rejonowego jest najpilniejsza.

Realizując Uchwałę Rady Miasta z dnia 6 lipca 2005 r w sprawie ustalenia kierunków działań Prezydenta Miasta Krakowa dotyczących poprawy bezpieczeństwa mieszkańców, Straż Miejska ciągle przyjmuje do pracy nowych funkcjonariuszy. Do września 2007 każdy z wyodrębnionych 184 rejonów będzie posiadał swojego opiekuna., który po odpowiednim przeszkoleniu rozpocznie działania zmierzające do polepszenia jakości życia Krakowian w miejscu ich zamieszkania.